印刷する

Đầu tư trực tiếp nước ngoài: Tư duy mới về trình tự cấp phép

May 7, 2026

1. Giới thiệu

Ngày 31/3/2026, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 96/2026/NĐ-CP (“Nghị định 96”) để hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 trong đó cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế (ERC) trước khi thực hiện thủ tục cấp dự án đầu tư (IRC). Bằng cách đảo ngược quy trình của Luật Đầu tư 2020, quy định mới được xem là lời giải cho những nút thắt pháp lý tồn đọng, hứa hẹn tạo cú hích mạnh mẽ cho dòng vốn ngoại và đồng bộ hóa khung pháp lý Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế.

2. Quy trình mới theo Nghị định 96

Theo quy định trước đây tại Luật Đầu tư 2020 và Nghị định 31/2021/NĐ-CP, bắt buộc nhà đầu tư nước ngoài phải lập dự án đầu tư trước và thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế sau. Tuy nhiên, theo quy định mới tại Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96 thì Chính phủ cho phép Nhà đầu tư nước ngoài xin cấp ERC [định nghĩa ở trên] trước khi thực hiện thủ tục cấp IRC với điều kiện phải đáp ứng đầy đủ về tỷ lệ sở hữu vốn, hình thức đầu tư và phạm vi hoạt động (hay còn gọi là đáp ứng đầy đủ điều kiện tiếp cận thị trường). Lưu ý rằng trong hồ sơ thành lập tổ chức kinh tế phải có cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường. Như vậy, đối với quy trình này thì cơ quan có thẩm quyền đánh giá điều kiện tiếp cận thị trường của nhà đầu tư là cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc cơ quan có thẩm quyền tương đương với tổ chức kinh tế.

Trong vòng 12 tháng kể từ ngày thành lập, nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải hoàn thành thủ tục xin cấp IRC cho dự án đầu tư phù hợp với ngành nghề đã đăng ký. Nếu quá thời hạn này thì nhà đầu tư có rủi ro sẽ bị thu hồi ERC và buộc giải thể.

3. Rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường cho nhà đầu tư

Việc cho phép thực hiện thủ tục ERC trước khi xin cấp IRC là bước tiến đáng kể trong pháp luật về đầu tư. Sự cải cách này giúp rút ngắn một cách đáng kể thời gian tiếp cận thị trường của nhà đầu tư. Thay vì chuẩn bị toàn bộ các tài liệu xin cấp IRC mất khoảng từ 3 đến 6 tháng như đề xuất thực hiện dự án, bằng chứng chứng minh năng lực tài chính, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng địa điểm và các văn bản giải trình khác. Hiện nay, nhà đầu tư có thể chỉ cần mất từ 2 đến 4 tuần để thành lập pháp nhân để tiến hành thực hiện các hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Đây là bước tiến góp phần bình đẳng quyền lợi giữa nhà đầu tư nước ngoài và các doanh nghiệp trong nước trong giai đoạn tiền dự án, giúp nhà đầu tư nắm bắt tốt hơn các cơ hội kinh doanh so với thủ tục trước đây. Bởi lẽ, theo Luật Đầu tư 2020 thì tại giai đoạn thành lập dự án đầu tư (xin IRC), nhà đầu tư vẫn chưa có tư cách pháp nhân, các hoạt động thuê/mượn địa điểm hoặc tuyển dụng nhân sự ban đầu phải được thực hiện thông qua công ty mẹ hoặc đối tác khác.

4. Một số bất cập

Bên cạnh những ưu điểm thì Nghị định 96 vẫn còn tồn tại một số bất cập nhất định. Nghị định 96 chỉ đưa ra các đề cập chung về thủ tục mà chưa có hướng dẫn cụ thể về biểu mẫu để triển khai trên thực tế. Trong khi đó Thông tư số 68/2025/TT-BTC chưa có tích hợp thủ tục mới theo Nghị định 96. Vì vậy, nhà đầu tư vẫn phải chờ thêm hướng dẫn hoặc thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh những lợi ích mà cơ chế này mang lại, việc cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập trước khi thành lập dự án cũng mang đến một số rủi ro khác nhau. Hiện nay, chưa có quy định cụ thể về việc thu hồi ERC nếu nhà đầu tư không thực hiện thành lập dự án đầu tư trong thời hạn quy định. Điều này dẫn đến rủi ro về việc thành lập các doanh nghiệp nhằm mục đích bất hợp pháp mà không có dự án đầu tư cụ thể, điển hình là các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản. Đồng thời, cả Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96 đều chưa có quy định về việc giải quyết các hậu quả pháp lý khi doanh nghiệp đã được thành lập nhưng việc xin thành lập dự án không được chấp thuận.

5. Khuyến nghị để tận dụng quy định mới

Như vậy, để tận dụng lợi thế từ quy định mới, nhà đầu tư nước ngoài cần có sự chuẩn bị phù hợp. Cụ thể, cần rà soát kỹ điều kiện tiếp cận thị trường nhằm bảo đảm đáp ứng đầy đủ yêu cầu; đồng thời cân nhắc chuẩn bị hồ sơ xin ERC và IRC cùng lúc để tối ưu thời gian thực hiện thủ tục cấp phép. Đối với các dự án theo mô hình hợp tác kinh doanh, các bên cũng nên nghiên cứu và xây dựng điều khoản thoái vốn phù hợp trong trường hợp IRC không được chấp thuận.

Thời gian viết bài: 14/04/2026